الشيخ المنتظري
330
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )
فرزند نسل بعد منتقل مىشود و گاهى از جدّ پدرى ، گاهى هم دو برادر از يك پدر و مادر داراى غرايز و روحيات مختلفى هستند كه يكى از جدّ پدرى و ديگرى از جدّ مادرى به ارث برده اند . به هرحال سخن حضرت على ( عليه السلام ) در اين است كه انسان از « نطفةً دهاقاً » نطفه ريخته شده يا پُرى كه مختلف و داراى ژنهاى متفاوت است خلق شده . « و علقة محاقاً » ، حضرت اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) دارند در اين جملات مراحل خلقت انسان را بيان مىفرمايند ، مرحله اوّليّه را « نطفة دهاقاً » بيان فرمود ، مرحله بعد اين است كه همان نطفه به صورت علقه درمى آيد ; مرحله اوّل با مرحله دوّم چهل روز فرق دارد ، نطفه ظرف چهل روز به صورت علقه درمى آيد . « محاق » به معناى تاريك و گرفته است ، ماه در سه روزى كه در شعاع خورشيد است و ديده نمىشود از آن تعبير به « محاق » كرده مىشود ; اين علقه هم چون بسته شده و كدر و گرفته است ، به آن محاق گفته مىشود . در اين علقه زمينه دست ، پا ، چشم و ساير اعضاء و جوارح وجود دارد ، امّا فعلا پيدا نيست ، براى اين كه فعلا كدر و تاريك و نامعلوم است . « و جنيناً و راضعاً » ، به نظر مىآيد حضرت اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) مراحل اوّليه انعقاد نطفه تا به صورت جنين شدن را به طور كامل بيان نفرموده اند . قرآن شريف مراحل اوّليه را به اين صورت بيان فرموده است : ( ثمّ خلقنا النّطفة علقة ، فخلقنا العلقة مضغة ، فخلقنا المضغة عظاماً فكسونا العظام لحماً ، ثم انشأناه خلقاً آخر ) ( 1 ) آنگاه نطفه را علقه ، و علقه را گوشت ، و آن گوشت را استخوان ، و سپس بر استخوانها گوشت پوشانيديم ، و پس از آن خلقتى ديگر آفريديم . خلقت ديگر كه با « ثمّ » بيان شده است ، يعنى همين مادّه را از عالم طبيعت بالاتر برديم و به عالم مجرّدات
--> 1 - سوره مؤمنون ، آيه 14